Στάδια ανάπτυξης των σκύλων

0
428

Ένας από τους πολλούς μύθους που αφορά στον σκύλο, είναι αυτός που συσχετίζει την ανθρώπινη με τη σκυλίσια ηλικία. Η πραγματικότητα είναι ότι ο σκύλος εξελίχθηκε παράλληλα με το ανθρώπινο είδος αλλά δεν παύει να είναι ένα ξεχωριστό ον με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Η σύντομη ζωή καθώς και η γρήγορη σωματική και νοητική εξέλιξη του είδους καθιστούν το συσχετισμό με τα στάδια ανάπτυξης του ανθρώπου αδόκιμο και χωρίς επιστημονική βάση. Επομένως, είναι σημαντικό κάθε ιδιοκτήτης να γνωρίζει τα ηλικιακά στάδια ανάπτυξης του σκύλου και όχι να τα υπολογίζει βάσει εμπειρικών πρακτικών. Έτσι, θα κατανοήσει τις ανάγκες του τετράποδου συντρόφου του και θα εξηγήσει καλύτερα τις συμπεριφορές του.

 

Τα σημαντικότερα στάδια ανάπτυξης του σκύλου είναι από τη γέννηση του έως και την 16η εβδομάδα ζωής. Αυτή είναι η περίοδος κατά την οποία ο σκύλος κοινωνικοποιείται και διαμορφώνει τον χαρακτήρα του. Τα προβλήματα συμπεριφοράς που μπορεί να προκύψουν από την ελλιπή κοινωνικοποίηση ενδέχεται να βελτιωθούν με αρκετή δουλειά και σε βάθος χρόνου, ωστόσο θα είχαν αποφευχθεί αν είχε ακολουθηθεί σωστά η διαδικασία.

Παρακάτω βλέπουμε σε ένα συνοπτικό πίνακα με τα σημαντικότερα στάδια ανάπτυξης των σκύλων, καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους. Θυμηθείτε πως ο Θετικός εκπαιδευτής σε συνεργασία με εσάς θα φτιάξει το καλύτερο δυνατό πρόγραμμα εκπαίδευσης του σκύλου σας. Διαφοροποιήσεις στα δεδομένα του παρακάτω πίνακα μπορεί να υπάρχουν ανάλογα με τη φυλή ή το φύλο αλλά αφορούν σε ηλικίες άνω των 4 μηνών.

 

Περίοδος νεογνού 0-13 ημερών

Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Τα νεογνά δεν μπορούν να δουν, να ακούσουν, να ρυθμίσουν την θερμοκρασία τους και να αφοδεύσουν χωρίς βοήθεια. Είναι πλήρως εξαρτώμενα από την μητέρα τους.
  • Ύπνος και φαγητό είναι οι μοναδικές ανάγκες τους.
  • Καμία γνώση δεν λαμβάνεται. Ο εγκέφαλος λειτουργεί  με τον ίδιο τρόπο, είτε το νεογνό κοιμάται είτε όχι
Να αφήσω τη μητέρα να κάνει αυτό που πρέπει. Το περιβάλλον πρέπει να είναι καθαρό, ζεστό και ήρεμο χωρίς εντάσεις αλλά κοντά στον άνθρωπο. Τα κλουβιά ή τα υπόγεια δεν ενδείκνυνται. Οι άνθρωποι πρέπει να έρχονται σε επαφή με τα κουτάβια με πολύ ήπιους χειρισμούς και με σεβασμό στα ένστικτα της μητέρας. Οι χειρισμοί πρέπει να περιλαμβάνουν έλεγχο βάρους, αφυδάτωσης και μαλάξεις. Έρευνες έδειξαν ότι τέτοιοι χειρισμοί στις πέντε πρώτες εβδομάδες ζωής των κουταβιών ευνοούν την ανάπτυξη και τα βοηθούν να αντιμετωπίζουν στρεσογόνες καταστάσεις στο μέλλον. (Dr. Michael Fox, 1971)

Περίοδος Μετάβασης 13-20 ημερών

Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Τα αυτιά και τα μάτια ανοίγουν σταδιακά.
  • Τα κουτάβια αρχίζουν να ακούν και να αντιδρούν σε γεύσεις και μυρωδιές.
  • Κάνουν προσπάθειες για τα πρώτα τους βήματα.
  • Τα πρώτα δόντια εμφανίζονται.
Να ξεκινήσω την εξοικείωση με νέα αντικείμενα: μπιμπελό, κουβέρτες, χάρτινες κούτες, άδειες σύριγγες, βούρτσες κ.α. Αυτή είναι η ιδανική περίοδος για γνωριμία με φιλικές γάτες. Είναι σημαντικό να αφιερώνω λίγα λεπτά την ημέρα ξεχωριστά σε κάθε κουτάβι για χάδι, έπαινο και ήρεμη ομιλία. Συνεχίζω τους ήπιους χειρισμούς, το τριμάρισμα των νυχιών, τον έλεγχο του βάρους, την επαφή με διαφορετικές επιφάνειες κ.λπ. Αν πρέπει τα κουτάβια να αλλάξουν φωλιά, αυτή είναι η ιδανική περίοδος.

 

 

Περίοδος επίγνωσης 21-28 ημερών
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Η μάθηση ξεκινάει.
  • Το κουτάβι μπορεί να χρησιμοποιεί τις αισθήσεις του πλήρως, να αφοδεύει χωρίς υποβοήθηση και να φάει.
  • Κάνει τα πρώτα του βήματα.
Το περιβάλλον πρέπει να μείνει ήρεμο και σταθερό. Είναι πολύ σημαντικό τα κουτάβια να παραμείνουν με την μητέρα. Γενικά, οποιοδήποτε αρνητικό (κακό) ερέθισμα μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη τραυματική εμπειρία για το κουτάβι. Μπορώ να εκθέτω τα κουτάβια σε ήχους ραδιοφώνου ή τηλεόρασης σε πολύ χαμηλή ένταση. Αποφεύγω τους έντονους ήχους (πιστολάκι μαλλιών, ηλεκτρική σκούπα κ.λπ.)
Περίοδος σκυλίσιας κοινωνικοποίησης 21-49 ημερών
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Το κουτάβι μαθαίνει να είναι… σκύλος.
  • Μέσα από το παιχνίδι και τη συναναστροφή με την οικογένειά του μαθαίνει τη γλώσσα του σώματος, να δαγκώνει, να γαβγίζει, να “μάχεται”, να κυνηγάει, να σταματάει όταν πρέπει, να κερδίζει, να χάνει κ.λπ.
  • Αναπτύσσει κοινωνικές δεξιότητες που το ακολουθούν στο υπόλοιπο της ζωής του.
Μετά την πέμπτη εβδομάδα μπορώ να ξεκινήσω να εκπαιδεύω θετικά το κουτάβι. Το εξοικειώνω κουτάβι με το αυτοκίνητο (ιδανικά τουλάχιστον 2 κουτάβια την φορά), το κλουβί (crate) και αφιερώνω χρόνο σε κάθε ένα ξεχωριστά, δίνοντάς του και την απαραίτητη με την οικογένειά του επαφή. Ο χώρος παιχνιδιού και ο χώρος ύπνου πρέπει να είναι ξεχωριστά ώστε το κουτάβι να κάνει την ανάγκη του μακρυά από την φωλιά του. Αυτό βοηθά στην εκμάθηση τουαλέτας αργότερα. Εμπλουτίζω τον χώρο παιχνιδιού με μπαλάκια, διάφορα μικρά εμπόδια και άλλα δημιουργικά παιχνίδια. Κάνω ήπιους χειρισμούς ψηλάφησης στο κεφάλι (μιμούμενος/η τον/την κτηνίατρο), κόβω τα νύχια, μιλάω και επαινώ τα κουτάβια πολύ συχνά.
Περίοδος ανθρώπινης κοινωνικοποίησης 7-12 εβδομάδων
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Ο εγκέφαλος αναπτύσσεται πλήρως. Το εγκεφαλογράφημα ενός κουταβιού σε αυτή την ηλικία είναι ίδιο με αυτό ενός ενηλικιωμένου σκύλου.
  • Η ταχύτητα εκμάθησης είναι στο ζενίθ.
  • Το κουτάβι είναι πλήρως απογαλακτισμένο.
  • Περνάει την πρώτη περίοδο φόβου σε ηλικία 8-10 εβδομάδων.
Αυτή είναι η ιδανική περίοδος για να αποχωριστεί το κουτάβι την σκυλίσια οικογένεια του και να ξεκινήσει η εκπαίδευσή του. Αυτή πρέπει να περιλαμβάνει:

  1. Κοινωνικοποίηση και ευχάριστη έκθεση σε ερεθίσματα όπως: Παιδιά, ενήλικες, γάτες, αυτοκίνητα, κλουβί (crate), σκυλιά, κτηνιάτρους, ήχους και πολλά άλλα που ο σκύλος θα αντιμερωπίση στη ζωή του. Ο Dr. Ian Dunbar προτείνει την γνωριμία με 100 (!) διαφορετικούς ανθρώπους έως την ηλικία των 12 εβδομάδων.
  2. Βασική υπακοή αποκλειστικά με θετική ενίσχυση (χωρίς “διορθώσεις”, τιμωρία κ.λπ.).
  3. Εκμάθηση τουαλέτας.

Προσοχή! Η έκθεση στα ερεθίσματα πρέπει να είναι ευχάριστη. Ειδικά, στην πρώτη περίοδο φόβου οι αρνητικές εντυπώσεις καταγράφονται ως τραυματικές εμπειρίες και δύσκολα αλλάζουν στο μέλλον.

Περίοδος ενσωμάτωσης 12-16 εβδομάδων
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Το κουτάβι ενσωματώνεται στην οικογένεια και δοκιμάζει την θέση του μέσα σε αυτήν.
  • Γίνεται πιο ανταγωνιστικό.
  • Δαγκώνει πιο έντονα και θέλει να μασάει αντικείμενα.
  • “Η πόρτα της κοινωνικοποίησης κλειδώνει και το μοναδικό κλειδί καταστρέφεται!”
Συνεχίζω την κοινωνικοποίηση και την ευχάριστη έκθεση στα ερεθίσματα. Είναι η τελευταία ευκαιρία! Σταματώ τα παιχνίδια που εμπεριέχουν δαγκώματα (π.χ. tug of war) και ξεκινώ άλλα όπως το κρυφτό και την επαναφορά αντικειμένου. Σε καμία περίπτωση δεν χρησιμοποιώ τα χέρια μου ως παιχνίδι. Είναι σημαντική η εκμάθηση της εντολής “έλα”. Επίσης, δεν πρέπει ο σκύλος να έχει συνέχεια την προσοχή μου και πρέπει να περνά αρκετό χρόνο μόνος του. Του παρέχω ειδικά παιχνίδια που αφορούν τη λύση πιθανών προβλημάτων και άλλα που επιτρέπεται να μασάει. .
Περίοδος “φυγής” (προεφηβεία) 4-8 μηνών
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Το κουτάβι γίνεται πιο τολμηρό και ανεξάρτητο
  • Δοκιμάζει τις δυνάμεις του.
  • Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σταματήσει να υπακούει στο “έλα”.
  • Αλλάζει δόντια.
Οι βόλτες έξω γίνονται αποκλειστικά με οδηγό και, επομένως, είναι η ιδανική περίοδος να ξεκινήσει η εκπαίδευση της άσκησης/εντολής “δίπλα”. Παρέχω στο σκύλο τα κατάλληλα παιχνίδια για τα δόντια του. Πρέπει να παραμείνω ψύχραιμος σε πιθανές “αψυχολόγητες” ενέργειες του σκύλου μου καθώς αυτή την περίοδο συμβαίνουν σημαντικές αλλαγές στην ψυχολογία του.
Δεύτερη περίοδος φόβου (εφηβεία) 6-14 μηνών (Στις μεγαλόσωμες φυλές η περίοδος εκτείνεται ως τα 2 έτη!)
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Είναι η περίοδος της σεξουαλικής ωριμότητας (Τα αρσενικά “σηκώνουν πόδι” και τα θηλυκά έχουν τον πρώτο οίστρο)
  • Γίνονται επιφυλακτικά σε νέα, άγνωστα ερεθίσματα.
  • Μπορεί να παρουσιαστούν επιθετικότητα και/ή φόβος.
  • Αυξάνεται απότομα το μέγεθος και η σωματική δύναμη.
Όσο πιο πολύ έχω δουλέψει στην περίοδο της κοινωνικοποίησης, τόσο ευκολότερα διανύω αυτή την περίοδο. Ο σκύλος χρειάζεται περισσότερο από κάθε άλλη φορά σωστή καθοδήγηση. Αν παρουσιάσει επιθετικές τάσεις, του δίνω χρόνο και χώρο. Προσεγγίζω την κατάσταση με την μέθοδο της θετικής ενίσχυσης και  όχι με “διόρθωση” και τιμωρία που θα χειροτερέψουν την κατάσταση. Παρέχω την αναγκαία σωματική άσκηση και δραστηριότητα η οποία σε αυτή την ηλικία είναι απαραίτητη για την σωστή ανάπτυξη. Φροντίζω να ενισχύσω την αυτοπεποίθηση του σκύλου μου μέσω της θετικής εκπαίδευσης και των παιχνιδιών που αφορούν στη δημιουργικότητα και την επίλυση προβλημάτων.
Περίοδος ωρίμανσης 1-4 ετών (νωρίτερα για μικρόσωμες φυλές, αργότερα για τις μεγαλόσωμες)
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Ολοκλήρωση της σωματικής ανάπτυξης.
  • Οι κακές συνήθειες παγιώνονται.
  • Αυξημένη πιθανότητα για συμπεριφορά φύλαξης και σεξουαλικής επιθετικότητας.
Η εκπαίδευση είναι μια διαδικασία που δεν σταματά ποτέ. Φροντίζω για τη συντήρηση των γνωστών, επιθυμητών συμπεριφορών και την εκμάθηση νέων. Η ευχάριστη επαφή με πρόσωπα και αντικείμενα συνεχίζεται.
Είναι καλό να συντηρώ μια ρουτίνα στη ζωή του σκύλου, ώστε να διατηρηθεί το αίσθημα της ασφάλειας.

Έως αυτή την ηλικία προτείνεται ο περιορισμός του σκύλου όταν είναι μόνος στο σπίτι (crating). Σε αυτή την περίοδο μπορώ να δοκιμάζω να τον αφήνουμε ελεύθερο όταν λείπουμε για μικρά και σταδιακά αυξανόμενα διαστήματα.

Περίοδος ενήλικης ζωής 2-7 ετών (νωρίτερα για μικρόσωμες φυλές, αργότερα για τις μεγαλόσωμες)
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Συναισθηματική και κοινωνική ωριμότητα.
  • Τάση για παχυσαρκία.
  • Φροντίζω για τη διατήρηση της ρουτίνας στη ζωή του σκύλου (όσο είναι εφικτό). Αυτή είναι η ηλικία κατά την οποία επιλέγονται οι σκύλοι ειδικών υπηρεσιών (π.χ. συνοδεία τυφλών, έρευνα και διάσωση)
Περίοδος Γήρατος 7 ετών & άνω (Αργότερα στις μικρόσωμες φυλές)
Τι να περιμένω Τι πρέπει να κάνω
  • Εμφάνιση παθήσεων γήρατος (αρθρίτιδα κ.λπ.).
  • Σταδιακή απώλεια όρασης και ακοής.
  • Περιορίζεται η κινητική ικανότητα
  • Πρέπει να σεβαστώ τις ανάγκες του σκύλου που είναι μικρότερες σε ανάγκη σωματικής άσκησης αλλά μεγαλύτερες σε κτηνιατρική φροντίδα. Προκύπτουν αλλαγές στη διατροφή και, κυρίως, στη συμπεριφορά. Πιθανόν να αντιμετωπίσω την “παραξενιά” της ηλικίας. Πρέπει να καταλάβω ότι το “παιδί” μας μεγάλωνει αλλά παραμένει παιδί. Έχει ανάγκη την καθοδήγηση και την κατανόησή μας.
 

Σχόλια

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Θεόδωρος Δημητριάδης
Υπαξιωματικός Ε.Σ. με ειδικότητα Συνοδός Στρατιωτικά Εκπαιδευμένων Σκύλων. Ασχολείται επαγγελματικά με εκπαίδευση και διαχείριση σκύλων, ενημερώνεται και επιμορφώνεται συνεχώς και αυτό αποτελεί και το μεγάλο του πάθος. Γράφει στο site για θέματα εκπαίδευσης, περιποίησης και συμπεριφοράς σκύλων και δίνει πολύτιμες συμβουλές.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ